Sadi Carnot
Ayrıca: Nicolas Léonard Sadi Carnot
Nicolas Léonard Sadi Carnot (1 Haziran 1796, Paris – 24 Ağustos 1832, Paris), Fransız fizikçi ve askerî mühendis. 1824'te yayımladığı tek kitabında, bir ısı makinesinin veriminin çalışma maddesinden bağımsız olarak yalnızca makine içindeki sıcaklık farkına bağlı olduğunu savundu. Bu sonuç termodinamiğin ikinci yasasının öncüsü sayılır.
Yaşamı
1 Haziran 1796'da Paris'te doğdu. Paris'te Lycée Charlemagne'da okudu; 1812'de on altı yaşındayken École Polytechnique'e girdi ve 1814'te mezun oldu. Öğretmenleri arasında Poisson, Ampère ve Arago vardı.
Mezuniyetin ardından Metz'deki École du Génie'de iki yıllık askerî mühendislik eğitimi aldı. Tahkimatları denetleyen ve plan hazırlayan görevlerde bulundu; 1819'da Paris'te Genelkurmay'a katıldı. 1827'de yeniden tam zamanlı göreve çağrıldı, kısa süre Lyon ve Auxonne'da bulundu, sonra ordudan temelli ayrıldı.
24 Ağustos 1832'de Paris'te öldü; ölüm nedeni, o yılki salgın sırasında kaptığı koleraydı. Otuz altı yaşındaydı.
Tek kitabı
12 Haziran 1824'te Réflexions sur la puissance motrice du feu et sur les machines propres à développer cette puissance (Ateşin devindirici gücü ve bu gücü geliştirmeye elverişli makineler üzerine düşünceler) yayımlandı. Yayıncısı Bachelier'ydi; Carnot yirmi sekiz yaşındaydı.
Kitabın merkezî savını Carnot 38. sayfada şöyle koyar:
La puissance motrice de la chaleur est indépendante des agens mis en œuvre pour la réaliser; sa quantité est fixée uniquement par les températures des corps entre lesquels se fait en dernier résultat le transport du calorique.
Yani ısının devindirici gücü, onu elde etmek için kullanılan araçlardan bağımsızdır; niceliği yalnızca kaloriğin sonuçta aktarıldığı cisimlerin sıcaklıklarıyla belirlenir. Kitabın başlarında da devindirici güç için ısı üretmenin yetmediğini, soğuk da sağlamak gerektiğini yazar. Bu sonuç bugün Carnot çevrimi ve Carnot verimi adıyla anılan idealleştirmenin temelidir.
Kalorik kuram meselesi
Carnot çalışmasını yazarken ısıyı korunan bir akışkan sayan kalorik çerçevesini kullanıyordu — bu çerçeve sonradan terk edildi. Buna rağmen vardığı sonuç ayakta kaldı.
Carnot'nun 1824 ile 1826 arasında tuttuğu notlar, kendisinin de kalorik kuramdan uzaklaşmakta olduğunu gösterir. Erken ölümü bu çizgiyi sürdürmesine izin vermedi.
Etkisi
Carnot'nun fikirleri sonradan Clausius ve Thomson'ın (Lord Kelvin) termodinamik kuramına dahil edildi. İkinci yasanın klasik ifadeleri, Carnot'nun ısı makinelerine koyduğu sınırın genelleştirilmiş biçimleridir.
İlgili maddeler
Kaynakça
- A
Réflexions sur la puissance motrice du feu et sur les machines propres à développer cette puissance — Sadi Carnot, Bachelier, 1824
Desteklediği iddia: Kitabın künyesi ve merkezî savın özgün cümlesi (devindirici gücün araçlardan bağımsızlığı) (s. 38)
- B
Sadi Carnot — MacTutor History of Mathematics Archive — J. J. O'Connor, E. F. Robertson, University of St Andrews
Desteklediği iddia: Doğum ve ölüm tarihleri, kolera, eğitim (École Polytechnique 1812–1814, Metz), 12 Haziran 1824 yayın tarihi, 1824–1826 notlarının kalorik kuramdan uzaklaşması